سفارش تبلیغ
صبا

امام باقر و امام صادق عليهما السلام: «هَلِ الدِّينُ إلَّا الْحُبُّ؛ آيا دين جز عشق است؟»(بحار الأنوار، ج66،ص237)
هركس كه تو را شناخت جان را چه كند / فرزند و عيال و خانمان را چه كند

عشق و عاشقي / عشق و محبت / حرف هاي عاشقانه  / عشق و محبت / مطالب اخلاقي  / مطالب عرفاني / تصوف و عرفان / عرفا و متصوفه

ديوانه كني هردو جهانش بخشي / ديوانه تو هردو جهان را چه كند

تازه‌ترین مطالب

مطالب آرشيو شده

مهم‌ترين لينك‌‌ها

اضطراب و بدخلقی و گناه آلودی، نتیجه دین گریزی(1)
دعوت به عبرت گیری خشونت ورزان از خلق رحمانی نبوی
واسطه گری در امر ازدواج به شیوه های مدرن
یک گفتگوی عاشقانه سیاسی
چاره اساسی عشق به جنس مخالف
عشق ورزی مرهم درد نگرانی و نومیدی
فلسفه برگزاری نماز به شکل رایج
بدعت عید الزهراء به مناسبت نهم ربیع الاول
شب قدر شب تقدیرات عاقلانه و عاشقانه
چه کار کنیم؟
چطوری حال کنیم؟
ابزار دوام عاشقی
چگونه عاشقی کنیم؟
کارنامه یکسال عاشقی
عشق در وبلاگ نویسی
[همه عناوین(116)][عناوین آرشیوشده]

عشق به خدا
عشق و اهل بیت
عشق و زن
عشق و اخلاق
عشق به اهل سنت
عشق به اهل کتاب
عشق به کافران
عشق به بدکاران
عشق به مخالفان
عشق و دین
عشق و تصوف
عشق و اندوه
عشق و دعا و نماز
عشق و آرامش و رضا
عشق و مرگ
عشق و دنیا
عشق و گناه
آواهای عاشقانه
نظریه ولایت فقیه،‏ اخلاقی یا غیر اخلاقی
اسلام و مدرنیته
کج اندیشی های دینی
لیست مطالب آرشیوه شده وبلاگ
ماهیت عشق

 

  عاشقانه و عاقلان بودن دین

 

از دیرباز دو گروه بر سر عقل کوفته‌اند: اخباری‌مسلکان و صوفی‌مآبان. این دو گروه در ناتوانی عقل اشتراک نظر دارند: یکی در ناتوانی فهم شریعت و دیگری در ناتوانی فهم طریقت. یکی بر تعبّد بدون تعقل پای می‌فشارد و دیگری بر ارادت بی‌تعقل.
هر دو می‌کوشند، دین یا طریقت را امری مرموز و نامعقول معرفی کنند و هرکه را که بخواهد، در فلسفه و چرایی احکام و دستورهای آنها بیاندیشد، با تیغ تکفیر و تفسیق و بدعت و مانند آن نابود کنند.
در این زمینه سخن بسیار است و در اینجا ما ناگزیر از گزینش برخی از مباحث هستیم و لذا سخن را به سرکوبی عقل از سوی اخباری‌مسلک‌ها محدود می‌کنیم.
اخباری مسلکان  علت و چرایی احکام دین را خارج از فهم عقل می‏خوانند و مردم را مکلف می‌شمارند که کورکورانه و صرف نظر از چرایی احکام به احکام دین پای‌بند باشند؛ حال آن که نه خصلت دین چنین است که تدبّّر در چرایی و فلسفه احکام را نهی کند و اطاعت کورکورانه و تعبّد بدون تعقل را بخواهد و نه چنین دینی نزد اهل فکر مقبولیت پیدا می‌کند.

1. عاقلانه بودن دین
دین چه به لحاظ نظری و چه به لحاظ عملی با عقل پشتیبانی می‌شود.
خداوند در ناحیه عقل نظری انسان‌ها را در شناخت خود و جهان بازپسین به عقل ارجاع می‌هد و می‌فرماید، با اندیشه در نشانه‌های من در آسمان و زمین به وجود من پی‌ببرید و از قدرت من در رویش مکرر نباتات زنده‌شدن مجدد انسان‌ها را باور کنید.
نیز خداوند در ناحیه عقل عملی وقتی که احکامی را صادر می‌فرماید، به علت و فلسفه آن نیز توجه می‌دهد. برای مثال اگر می‌فرماید: نماز بخوانید، می‌افزاید که نماز شما را از فحشاء و منکر حفظ می‌کند.

2. حاکمیت عقل بر دین
خدا در رأس عقلای عالم است و هر حکمی که صادر فرموده، عاقلانه است و به همین رو گفته‌اند: کلما حکم به الشرع حکم به العقل: هرچه را که شرع به آن حکم کند، عقل به آن حکم می‌کند. از این رو پذیرفته نیست، حکمی از احکام دین با حکم عقل و سیره عقلاء مخالفت داشته باشد.
منتها پنهان نماند که احکام دین دو دسته اند: احکام فطری و عقلی و احکام اعتباری و قراردادی. احکام کلی دین مثل راست بگویید و عدالت بورزید، عقلی و فطری است و عقل و فطرت آدمی به آن حکم می‌کند. احکام جزئی دین مثل قطع دست دزد و نصف بودن دیه زن ناشی از شرایط تاریخی و جغرافیایی پیدایش دین اسلام بوده است. این احکام را بشر قرار داده و یک سنت بشری بوده است که خداوند آنها را امضاء کرده است. منتها این احکام تاریخی و جغرافیایی نیز نباید با حکم عقل و عقلاء مخالفت داشته باشد. برای مثال نصف بودن دیه زن در شرایط عصر نزول که برای زن ارزشی قائل نبودند، قانونی عادلانه و عاقلانه بود. اما همین در شرایطی که موجب ظلم به زن باشد، قابلیت اجرا ندارد. به همین رو در سال‌های پیش در موردی که چنین بود، همسان مرد با زن رفتار شد. قضیه از این قرار بود که مردی زنی را کشته بود و در حالی که خانواده زن حق قصاص داشت، از پرداخت نصف دیه مرد عاجز بود؛ لذا مقرر شد، نصف دیه مرد از بیت المال پرداخت شود و مرد قصاص گردد.

3. عاقلانه نبودن بدعت
بدعت یا نوآوری در دین عاقلانه نیست. نوآوری در دین یا در ناحیه احکام عقلی و فطری است که در این صورت به معنای مخالفت با عقل و فطرت است و یا در ناحیه احکام اعتباری و قراردادی است که مستلزم برهم زدن سنت‌های جاافتاده اجتماعی و ایجاد بی‌ثباتی و هرج و مرج در دین می‌شود و این با عقل ناسازگار است. عقل لزوماً حکم نمی‌کند که مثلاً باید عبادت به زبان عربی باشد و برای مثال نماز به عربی خوانده شود؛ اما حکم می‏کند که وحدت ستودنی است و هرج و مرج زشت. اگر چنین شود که هرکسی به زبان خودش نماز بخواند، دیگر وحدت و اشتراکی در میان متدینان وجود نخواهد داشت و اگر نظیر آن در دین گسترش پیدا کند، چیزی به نام دین باقی نخواهد ماند. بنابراین حفظ سنت‏ها و جلوگیری از بدعت‏ها حکم عقل است.
اگر ائمه(ع) در این موارد فرموده‌اند که دین با عقل درست نمی‌آید، به این معنا نیست که خلاف عقل است؛ بلکه به این معناست که آن از قبیل نوع لباس پوشیدن اقوام و رانندگی از سمت راست خیابان در بسیاری از کشورهاست که توجیه عقلی ندارد. این‏ها صرفاً قراردادهایی است که بر اساس ذوق و سلیقه توسط بشر وضع شده است  و خداوند آنها را تا جایی که با فطرت و عقل ناسازگاری نداشته باشد، امضاء و تأیید کرده است.

4. فهم‌پذیر بودن فلسفه احکام
برخی کوشیده‌اند، میان فلسفه و علت احکام شرعی تفاوت قائل شوند و بگویند که ما قادر به درک علت و چرایی تشریع احکام دین نیستیم؛ لذا باید بدون چون و چرا و بدون توجه به علت احکام به آنها عمل کنیم؛ حال آن که چنین نیست.  اگر در روایات ائمه(ع) قیاس فقهی مردود دانسته شده است، به لحاظ غیر عاقلانه بودن آن است؛ نه به این جهت است که دین با عقل درست درنمی‌آید. مواردی از قیاساتی که از سوی ائمه(ع) مردود اعلام شده است یا از قبیل تمثیل منطقی است که صورت استدلالی معتبری ندارد و یا از مواد ظنی و غیر معتبر استفاده شده است. اگر قیاس بر اساس علت منصوص و مصرح در آیات و روایات باشد یا بر اساس علتی باشد که با مطالعه بستر تاریخی پیدایش احکام کشف شود و به طریق منطقی سبر و تقسیم به دست آید، کاملاً معتبر و حجت است.
چنان که اشاره شد، احکام کلی دین همان احکام فطری و عقلی بشری است. دین می‌گوید، عدالت بورزید، عقل هم همین را می‌گوید. دین می‌گوید، دروغ نگویید، عقل هم همین را بیان می‌کند.
احکام جزئی دین نیز با قدری تعقل مطابق عقل به نظر خواهد آمد. چنانچه احکام جزئی در بستر تاریخی خودش مطالعه شود و سبر و تقسیم منطقی درباره آنها اعمال گردد و تنقیح مناط صورت گیرد، علت و فلسفه آنها به روشنی درک می‌گردد. 
کسانی که تاریخ احکام دین را مطالعه نکرده‏اند، تصور می‏کنند، عرب عصر پیامبر اسلام(ص) از احکام دین مثل نماز و روزه و حج و خمس و زکات و مانند آنها هیچ خبری نداشتند. حال آن که واقعیت امر چنین نیست. این‏ها سنت‏هایی بوده است که در میان عرب رواج داشته و آنان به آن عمل می‏کردند. کاری که پیامبر اسلام(ص) انجام داد، تنها این بود که خرافه‏زدایی کرد و سنت‏های باطل نظیر خوردن خون و گوشت مردار را برچید. نیز پاره‏ای تغییرات را در سنت‏های قبلی پدید آورد. اگر چنان باشد که این سنت‏ها در میان عرب عصر نزول بوده است و حتی خودشان آن سنت‏ها را پدید آوردند، حال معنا ندارد که بشر نتواند، علت‏ و چرایی سنت‏های خود کشف کند. ناگفته نماند که خدا پیامبر اسلام(ص) را برای قومی فرستاد که امیّ یعنی بدون کتاب آسمانی بودند و پیامبری برای آنان ارسال نشده بود. بنابراین تمام احکام رایج میان آنان همان سنت‏هایی بوده است که خود قرار داده بودند و منشأ آسمانی نداشته است. پیامبر(ص) سنت‏های خوب آنان را امضاء کرد و سنت‏های بد آنان را برانداخت.

5. فطری بودن دین
دین اسلام دینی فطری است و با فطرت و عقل و وجدان آدمی مطابقت دارد و خدا آموزه‏های دین را مطابق خصلت‏های فطرت آدمی قرار داده است. انبیاء نیامدند که دین را مانند یک ماده خارجی به بشر تزریق کنند؛ بلکه آمدند، ندای فطرت آدمی را که همان ندای دینی است، تحریک کنند و پرورش دهند. خداوند به همه افراد بشر خیر و شر و خوبی و بدی را الهام کرده است و بشر به طور فطری می‏فهمد که چه چیزی خوب و چه چیزی بد است. در هر آیین و مرامی و در همه نقاط عالم ملاحظه می‏شود که مردم ظلم و دروغ و دیگر بدی‏ها را زشت و بد می‏دانند و عدالت و راستی و و دیگر خوبی‏ها را زیبا و خوب می‏شمارند.

6. حجت بودن فهم‏های مختلف بشری از دین
خداوند هرکسی را به انداره درک و فهمش تکلیف کرده و مجازات می‌کند؛ به همین رو علمای ما از دیرباز فهم و درک خودشان را از دین حجت میان خود و خدا شمرده اند. تردیدی نیست که اختلاف نظر و فتوای علما و فقها دلیل بر این است که نظر و فتوای برخی درست و نظر و فتوای برخی دیگر نادرست است؛ چون معنا ندارد، دو نظر یا فتوای مخالف هر دو درست باشند. در عین حال خداوند هیچ‏کس را به خاطر فهم نادرستش مجازات نخواهد کرد؛ مگر آن که خود به نادرستی آن باور داشته باشد و در عین حال بر آن پای فشارد. 
فهم نادرست از دین را نباید بدعت خواند؛ زیرا بدعت آن است که چیزی را که در دین نیست، جز دین بیاورند؛ حال آن که فهم نادرست مستند به دین است.
البته تفسیر به رأی و حاکم کردن نظر شخصی بر متون دینی مردود است؛ اما اگر کسی بدون این که چنین قصدی داشته باشد، نظری را بر متون دینی حاکم کرد، اهل بدعت شمرده نمی‌شود.

7. عاشقانه بودن دین
بنابر آنچه آمد که احکام کلی دین فطری و عقلی است و احکام جزئی دین نیز نباید با فطرت و عقل منافات داشته باشد و انبیاء نیز نیامدند که یک چیز ناشناخته‌ای را به نام دین به انسان‌ها تحمیل کنند و هرکسی به اندازه فهمش از دین تکلیف و مجازات می‌شود، باید نتیجه بگیریم که دین امری دلپذیر و عاشقانه است. دین چیزی جز عشق و تمایل فطری آدمی نیست.
در پایان عرض کنم که در آیات و روایات شواهد ارزشمندی بر آنچه آمد، وجود دارد که به جهت اختصار از ذکر آنها خودداری کردم و آن را ان شاء الله در پست‌های بعدی تدارک خواهم کرد.


 
   نويسنده:   قلبی خواهان عشق

نظرهاي شما ( )

 (پنج شنبه 86 آذر 1 ساعت 7:8 صبح)

 

صفحه اول | ایمیل |   RSS  

 

نمایش تصویر در وضیعت عادی

 

اینجا سرای قلبی خواهان عشق الهی است. او می‏خواهد به گرد خانه عشق الهی طواف کند. از گناه و ستیزه‏جویی بپرهیزد و عطر محبت و مدارا و وحدت و اخلاص بیافشاند:‏ «فَلا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ فِی الْحَجِّ»(بقره،197). هدف او این است که خود و خلق خدا را به عشق الهی سوق دهد؛ چرا که دین چیزی جز عشق الهی نیست: «هَلِ الدِّینُ إلَّا الْحُبُّ؛ آیا دین جز عشق الهی است؟». تمام اعمالی که ما انجام می‏دهیم برای نیل به قرب و وصال الهی است. به پیامبر اسلام‏(ص) نیز فرمان داده شده است که مزدی جز این را از خلق بر رسالتش نخواهد: «قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبى»(شوری،23). او می‏کوشد، به دین با عینک محبت، مدارا، اخلاق، عرفان و وحدت شیعه و سنی بنگرد و از همه آموزه‏های دینی تفسیری عاشقانه و عارفانه به دست بدهد. عشق و عرفانی که آبشخوری جز آیات و روایات ندارد. ان شاء الله

 

شمار بازدیدها

امروز: 77 بازدید
دیروز:
149 بازدید
کل بازدیدها:
532727 بازدید

 

معرفی

 

دسته بندی مطالب

 
لینک های پاسخگو به پرسش های دینی
بانک پرسش و پاسخ واحد پاسخ به سئوالات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی | بانک پرسش و پاسخ دانشجویی نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاهها  |  بانک پرسش و پاسخ مرکز مطالعات و پژوهشهای حوزه |  پایگاه پرسمان قرآنی | ستاد پاسخگویی به مسائل مستحدثه دینی | بانک پرسش و پاسخ موسسه تحقیقاتی ولی عصر عج | بایگانی پاسخ های مرکز تحقیقات علوم اسلامی پایگاه حوزه نت | بانک پرسش مؤسسه در راه حق | بانک پرسش و پاسخ موسسه تحقیقاتی ولی عصر عج | بانک پرسش و پاسخ ستاد اقامه نماز | بانک پرسش و پاسخ ارتباط شیعی | بانک پرسش و پاسخ مرکز پژوهشهای اعتقادی  به زبان عربی | بانک پرسش مرکز اطلاع رسانی امام مهدی عج الله تعالی فرجه  | بانک پرسش مرکز تخصصی امامت و مهدویت  |  بانک پرسش ها و پاسخ های قرآنی پایگاه موج نور
 
لینک های وبلاگ ها

کالبد شکافی جون مرغ تا ذهن آدمیزاد !
فرزانگان امیدوار
جمله های طلایی و مطالب گوناگون
خدمات فرهنگی و کامپیوتری قائم رایانه
پرسه زن بیتوته های خیال
فصل انتظار
پژواک
مهاجر
سایت اطلاع رسانی دکتر رحمت سخنی
((( لــبــخــنــد قـــلـــم (((
ستاره
*پرواز روح*
حمایت مردمی دکتر احمدی نژاد
همه برای یکی یکی برای همه
هیات محبان بقیةالله عجل الله تعالی (شهرک آب ساری)
بهترین آرزو هایم تقدیم تو باد.
یاران در حریم یار
لحظه های آبی
دست خط ...
(( همیشه با تو ))
عاشق آسمونی
دانشگاه آزاد الیگودرز
هو اللطیف
منتظر ظهور
آخرالزمان و منتظران ظهور
جاده خاطره ها
اگه باحالی بیاتو
مذهبی فرهنگی سیاسی عاطفی اکبریان
اعتقادات و باورهای دینی
زمینیان آسما نی
مدهامتان: علوم و معارف قرآن و حدیث
پرورش شتر مرغ
پرسپولیس زلزله
عشق الهی
نهان خانه ی دل
دختری در راه آفتاب
پرواز تا یکی شدن
ما صاحبی داریم
.: شهر عشق :.
سکوت سبز
عشق یار
پرنسس زیبایی
رنگارنگه
قصه بچه بسیجی
بی عشق!!!
عاشقان
کلبه تنهایی
گنجینه
دخترک
سین جیم های اخلاقی
رمز موفقیت
دنیای من پر از عکس و حرف نگفته
روانشناسی آیناز
عکس سرا- فقط عکس
گل نرگس...مهدی فاطمه
جلوه او
فقط خدا را عشقه
فقط عشقو لانه ها وارید شوند
واژه های انتظار
منطقه آزاد
بندیر
هه هه هه.....
.:: رایحه ::.
اخرین سکانس -مجموعه شعرهای من-
اهل همین نزدیکیا ...
یادداشتهای فانوس
دوست یابی نرم افزار دوست یابی ویژگی های یک دوست
یادداشتهای من
نمازخانه بوستان بهاره
دست نیاز ....
یک
دریـــچـــه
همسخن
فضول نامه
روستای زیارتی وسیاحتی آبینه(آبنیه)باخرز
سایه سیاه
دلداده
ایحسب الانسان ان یترک سدی
رازهای موفقیت زندگی
یاد ارباب حسین علیه السلام
خندون
تازه ترین ها
رند
لنگه کفش
شب و تنهایی عشق
عاشقانه می گویم
طوفان زده دشت جنون
آسمانی
کسب درآمد اینترنتی
کسب درآمد اینترنتی
بانو
وبلاگ تخصصی فیزیک
برادران شهید هاشمی
پاک دیده
آدمک ها
فطرس
اسطوره عشق مادر
جاء الحق و زهق الباطل
نور
یا قائم آل محمد(ص)
پنجره چهارمی ها
اتاق ابی
بسیجی 57
آل یس
حرم دل
عشق در کائنات
اخبار و مطالب خواندنی
توشه آخرت
آقاشیر
قرآن درمانی
جزتو
شورعشق
Manna
السلام علیک یا علی بن موسی الرضا
پرسش مهر 8
ساحل نشین اشک
عطش (وبلاگ تخصصی ماه محرم و صفر)
مهر بر لب زده
عطش
پیمان دانلود
کبوتر نامه بر
یاران
جک ، اس ام اس و عکس در خنده سرا
اس ام اس جدید/ پـَـــ نَ پـَـ/ پیامک جدید
هم نفس
کلبه تنهایی
نفس
ثقلین
السلام علیک یا حبیبی یا رسول الله !
آدم و حوا
تریبون آزاد
گروه اینترنتی جرقه داتکو
شهید قنبر امانی
نه/ دی/ هشتاد و هشت
اسوه ها
وبلاگ هواداران نیوشا ضیغمی دختر آفتاب
لنده، سلیمان شهرویی
ماه ومهر
شبکه های کامپیوتری رجیستری ویروس نویسی
.: هواداران دو آتیشه ی استقلال :.
راه های و فواید و تاثیر و روحیه ... خدمتگذاری
یادداشتها و برداشتها
پایگاه اینترنتی دیتا
صفحه پزشکی عمومی
مکاشفه مسیح
ساحل آرامش
گلی از بهشت
کلبه حقیرانه من
پاتوق دخترها
بزرگترین لینک باکس
آ ینه
وبلاگ همه کاره
بهونه های بارونی
مثلث یک ضلعی
برنامه ریزی روستایی در ایران
کلان شهر
کان ذن ریو کاراته دو ایلخچی
هلو
اهلبیت (ع)،کشتی نجات ما...
کیمیا
ایران من
اخراجیها
یاوران مهدی عج دهکده آگهی
سایت محمد رضا آقابیگی
نوری چایی_بیجار
هرچه می خواهد دل تنگت بگو
سرباز سبز امام خامنه ای
هیئت
همه چیز از همه جا
حباب زندگی
ثانیه
تفاوت!
لپ تاپ
به دادم برس
هر چی تو بخوای
مهربانی
معراج ستاره ها
زمزمه تنها
ستاره خاموش
دوستان همدم
دست نوشته
نوستالوژی دل ....
خبر هفته
حرفهای آسمانی
صدای راوی
وحی منزل
حرفهای آسمانی
زمزمه لحظات زندگی
نفحات

حدیث عشق
جاوا کده
سکوت پرسروصدا
صبح مشتاقان
هادرباد شناسی (روستایی در شرق شهرستان بیرجند)
خفن نت
نگاهی دیگر
شب‏های مهتابی ـ شب های غمبار زینب(س)
انجمن علوم مهندسی پلیمر و شیمی ایران
لبیک شاه علقمه